Pratyagātman
प्रत्यगात्मन्पुंल्लिङ्ग (masculino) · प्रत्यक् (pratyak — voltado para dentro) + आत्मन् (ātman — Ser)
pratyagātman
Metaphysics
AI translationThe inner Self; consciousness turned inward
Pratyagātman is ātman as interiority — that which, in any experience, is the conscious subject, never the object. It is not psychological introspection (observing the mind) but the recognition that the observing itself IS ātman. In Vedānta, all mental content is 'outside' (paroñc); only the conscious is 'inside' (pratyak). Pratyagātman is identical to Paramātman — the division is merely pedagogical.
Occurrence in the corpus
॥ २० ॥ 【भाष्यम्】 अहम् आत्मा प्रत्यगात्मा गुडाकेश गुडाका निद्रा तस्याः ईशः गुडाकेशः जितनिद्रः इत्यर्थः घनकेश इति वा सर्वभूताशयस्थितः सर्वेषां भूतानाम् आशये अन्तर्हृदि स्थितः अहम् आत्मा प्रत्यगात्मा नित्यं ध्येयः तदशक्तेन उत्तरेषु भावेषु चिन्त्यः अहम् यस्मात् अहम् एव आदिः भूतानां कारणं तथा मध्यं स्थितिः अन्तः प्रलयश्च
|| 20 || 【bhāṣyam】 aham ātmā pratyagātmā guḍākeśa guḍākā nidrā tasyāḥ īśaḥ guḍākeśaḥ jitanidraḥ ityarthaḥ ghanakeśa iti vā sarvabhūtāśayasthitaḥ sarveṣāṃ bhūtānām āśaye antarhṛdi sthitaḥ aham ātmā pratyagātmā nityaṃ dhyeyaḥ tadaśaktena uttareṣu bhāveṣu cintyaḥ aham yasmāt aham eva ādiḥ bhūtānāṃ kāraṇaṃ tathā madhyaṃ sthitiḥ antaḥ pralayaśca
— Bhagavad Gītā Bhāṣya →Using this in academic work? Get formal citation
Vishva Vidya (2026). Pratyagātman (प्रत्यगात्मन्). Vishva Vidya — Vedanta. https://vedanta.com.br/en/glossary/pratyagatman
Vishva Vidya. "Pratyagātman (प्रत्यगात्मन्)." Vishva Vidya — Vedanta, January 1, 2026, https://vedanta.com.br/en/glossary/pratyagatman.
Vishva Vidya. "Pratyagātman (प्रत्यगात्मन्)." Vishva Vidya — Vedanta, January 1, 2026. https://vedanta.com.br/en/glossary/pratyagatman.
Related terms
Want to study Vedānta in depth?
Learn about our study programs →